Доклад Министра на расширенном заседании Коллегии Министерства образования и науки Республики Казахстан

15.02.2019

Құрметті әріптестер!

Құрметті қатысушылар!

Елбасы, Үкімет біздің білім саласына, жастарымызға арнайы назар аударып, тұрақты түрде үлкен қамқор-лық көрсетуде. Соның арқасында былтырғы жылдары көп маңызды мәселе-лер шешімін тапты.

Ал енді, 2018 жылы атқарылған жұмыстар   және 2019 жылға қойған міндеттер туралы баяндауға рұқсат етіңіздер.

Бірнеше көрсеткіш-теріміз бар. Оның ішінде әлемдік бірқатар рейтинг-терде Қазақстан білім жүйесі өз орнын сақтап немесе жоғарылап отыр. Оны бәріңіз білесіздер.

Енді, деңгей-деңгеймен қысқаша, ең маңызды мәселелерді айтатын болсақ.

Мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту саласында

бала-бақшалар санын көбейт-тік. Қазір 3-6 жастағы бала-бақшамен қамтылған балалар саны, 1 жылдың ішінде 3 пайызға өсіп, 95 пайызды құрады.

Өткен жылы сегіз жүз мектепке дейінгі ұйым ашылды, оның ішінде жеті жүзден астамы жеке меншік (2017 ж. – 763 бірлік).

Сонымен қатар, балаларды бала-бақшаларға автоматты түрде бөлу жүйесі 29 қалада енді. Қазіргі уақытта сол қала-ларда ата-аналар балабақшаны өздері таңдайды. Осы процесті басқа қалаларда енгізу бойынша жұмысты жалғастыруымыз қажет.

Енді контент жағынан, біздің алғашқы жоспарымызда нөлінші сыныпты биыл апробациядан өткізіп, келесі оқу жылына енгізуге дайындау. Бүгін бірыңғай программа дайын. Оны барлық тәрбиешілерге жеткіздік.   

Биыл жыл сайын жоспар бойынша өтетін тәрбиешілердің білік-тілігін арт-тыру курстары жалғасады, 10 мың мұғалім өтуде. 0-ші сыныпқа әліппе, букварь, математика арнайы курстары биыл басталуға тиіс. Оны Үкімет қаржы жағынан қарастыруда.

Енді жалпы мектепке дейінгі білім сапасын жақсарту, тәрбиешілерге ұлттық біліктілік тестілеу жүйесін енгізу, тестілеу нәтижесіне қарай педагогтар жалақысын көтеру бойынша есептеріміз дайындалуда.

Біздің ойымызша, осы жүйені 0-ші сыныптардың тәрбиешілер-ін мұғалімдер категориясына көшіріп, келесі жылдан бастап енгізуге мүм-кіндік болады. Бәріңіз білесіздер, осы мәселені жүзеге асыру мемлекеттік қаржыға байланысты. То есть, мы планируем воспитателей нулевого класса начать приравнивать в следующем году при внедрении нулевого класса к учителям начальных классов и параллельно проводим работу по повышению статуса всех воспитателей с нацквалтестом, новой сеткой и т.д. Но это будет зависеть от возможностей бюджета страны. Хочу напомнить, прессе особенно, нулевой класс это подготовительный класс сегодня. Его можно проходить и в детском саду и в школе. Смысл его в системном переносе начальных навыков, как буквы, цифры и т.д. в подготовительный класс по единым учебникам и единой программе.

Құрметті әріптестер!

Келесі мәселе, балалардың өмірі мен денсаулығын қорғау – білім ұйымдары-ның басты міндеті-нің бірі. Ата-аналар осы мәселені жиі көтеруде.

Құқық бұзудың алдын алуды қамта-масыз ету және бала-ларға қауіпсіз жағдайды жасау мақсатында бала-бақшалардың 60%-ында, мектептер-дің 80%-ында бейнекамералар орнатылған. Елбасының тапсырмасына сәйкес 2020 жылға дейін 100%-ға жеткізуіміз керек. Министрліктің ұсынысымен осы көрсеткіш бойынша Үкімет отырысында тұрақты түрде әкімдер есеп беріп отырады. Осы залда отырған облыстардың өкілдерін осыны әкімдерге жеткізуді сұраймын.

Бала қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша Балалардың құқықтарын қорғау мәселе-лері жөнінде Шер Раиса Петровна толығырақ айтып береді.

Орта білім бойынша 

Бірінші. Осы жылы орта білімнің мазмұнын жаңарту бойынша биылғы жаңа оқу жылында 4-ші және 9-шы сыныптар қосылатын болады.

Сонымен мектеп 1-шіден 9-шы сыныптарға дейін жаңартылған мазмұнға көшеді. Оқулықтар дайын. Сараптамадан өтті және енді мектептерде апробация-лануда.

Педагогтарды аттестат-таудың жаңа жүйесі енгізілді. Аттестат-таудан өткен 60 мыңнан астам мұғалім біліктілігіне қарай 30-50% қосымша ақы алуда. Осыған орай, Министрлік атынан мұғалімдерді құттықтаймын.

Теперь про будущее повышение квалификации. Нами разработана ваучерная система повышения квалификации педагогических кадров, которую учителя долго просят. Ваучер дает право учителю самостоятельно выбирать и организацию, и программу курсов повышения. Но, после долгих обсуждений в текущем году решили ее апробировать в Карагандинской и ЗКО по трем направлениям: роботехника, английский язык, школьная психология. В 2020 году планируется внедрение ваучерной системы по республике по всем основным курсам.

Екінші. Елбасының тапсырмасы бойынша «Педагог мәртебесі туралы» Заң жобасы әзірленді және қоғаммен жиі талқыланды. 40 мыңнан астам ұсыныс келіп түсті. Олардың барлығы жүйелі түрде қаралып және қаржы мәселесі, заң талаптарына, әлеуметтік теңдігіне қарай Заң жобасына енгіздік. Осы жұмысқа қатысқан педагогтерге және ата-аналарға, қоғамдық ұйымдарға рахметімді айтуға рұқсат етіңіз. Проект Закона был доведен почти до всех педагогов страны. Свыше 40 тысяч предложений поступило. Рабочая группа 80 человек, профсоюзы, облоно, педвузы обсуждали проект Закона и предложения широко и во всех областях. Все что с точки зрения бюджета, законов, возможностей государства по социальным гарантиям и с учетом социального равенства учителей с другими сферами мы постарались вложить. Об этой работе и проекте Закона сейчас расскажет член рабочей группы Нурланов Елдос Болатханович.

Үшінші. Ағылшын тілі. Былтырғы жылдан бастап физика, биология, география, химия пәндерді жоғары сыныптарда ағылшын тілінде ерікті түрде оқыту басталды.

Өткен жылдары 500-ден астам пилот мектептерде бір жарым мың педагог ағылшын тілінде сабақ берсе, былтырғы жылы 3 мыңнан астам мектепте 8 мыңға жуық мұғалімдер ағылшын тілінде сабақ беруде. Ал биылғы оқу жылынан бастап мектептер санын 4 мыңға және мұғалімдер санын 11 мыңға жеткізуді жоспарлап отырмыз.

Пәндерді  ағылшын тілінде оқыту мектептің және оқушылардың  дайын-дығына қарай кезең кезеңмен жүзеге асатын болады. Ешқандай асығыстық жоқ және ешкімге қысым көрсетпейміз. Бізге ең алдымен балаларға сапалы білім беру қажет. Бірақ, ағылшынша сабақ беретін мұғалімдер-дің деңгейін де, сапасын да, санын да көбейту жұмыстарымызды тоқтамай күшейтетін боламыз.

Төртінші. Жан басына қаржыландыру жұмыстарымыз жалғасуда. Мысалы, былтырғы оқу жылынан бастап Астана қаласының 80 мемлекет-тік және 8 жеке меншік мектебінде жан басына қаржыландыру механизмі енгізілді. Енді биыл Алматы, Шымкент қосылып, жан басына қаржыландыруға көшетін мектептердің саны 500-ден асады.

Басты әсер – оқу ұйымдарының дербестігін арт-тыру және мектептер арасында бәсекелестікті дамыту.

Пятое. По строительству и ремонту школ в областях. Ежегодно в среднем из госбюджета на строительтсво школ выделяется порядка 60-70 млрд. тенге. Но при этом есть большие вопросы к размещению школ, необходимости школы именно в этом населенном пункте, стоимости строительства. После долгих обсуждений решено внедрить с 2020 года новую методику финансирования строительства и капитальный ремонт. Те же 60 млрд. тг. Теперь делятся на подушевой норматив по количеству детей и передаются в регионы в трансфертах общего характера. Теперь область получив эти деньги будет решать какую школу строить, где строить или ремонтировать, пристраивать и т.д.

Деньги те же, но мы думаем эффективность, ответственность и контроль будут выше.

Вместе с тем, в этом году в рамках займа Всемирного банка мы закупим оборудование для сельских школ. Большая программа, к ней надо отнестись серьезно.

Техникалық және кәсіптік білім бойынша әлемдік WorldSkills стандарттарына көшуді жалғастырып жатырмыз. ОЭСР мемлекет-тері-нің 500-ден астам оқулығы қазақ тіліне аударылды, жаңа программаларымен колледждерге берілді. Колледждерде жаңа программалар енгізу жұмыстарымыз қарқынды өтіп жатыр.

Теперь мы обсуждали с НПП «Атамекен», с колледжами вопрос сокращения часов цикла ООД и увеличения часов на проведение практики в рамках дуального обучения. Пришли к мнению, что сокращение ООД в колледжах должно быть на добровольной основе. Колледжу и студенту надо самим предоставить возможность переноса части часов ООД в сторону увеличения часов производственной практики. При этом Конституционные права студента сохраняются, и если он поменяет решение и вместо работы захочет дальше в университет, надо предусмотреть возможность добрать эти часы, но уже на базе вуза. Но у нас сегодня один из десяти выпускников колледжа идет дальше в вуз, а производственной практики не хватает.

Келесі мақсат – «Жас маман» жобасын жүзеге асыру. Программа аясында 3 жыл ішінде 200 оқу орны 1-2 қажет мамандық бойынша жаңа жабдықтармен қамта-масыз еті-летін болады. Жабдықты сатып алу механизмі, жалпы дайын. Осы мәселені «Қаржы орталығы» басшысы Асқар Әзімбайұлы түсіндіреді.

Жоғары білімде университет-тердің академиялық дербестігін кеңейту бойынша Заң қабылданды. Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес грант көлемі 20 мың орынға көбейді. Бұрын болмаған грант көлемінің санын көбейтуге мүмкіндік бергені үшін Елбасымызға рахмет айтуға рұқсат етіңіз.

22 мемлекет-тік университет-тің ректоры жаңа механизм бойынша сайлау арқылы тағайын-далды. Бұл – жақсы нәтиже. Жоғары оқу орындарының педагогикалық ұжымдары осы механизмге жоғары баға беріп отыр.

Университет-терге академиялық дербестік берумен қатар, оларға қойылатын талаптар да күшейді. Оның ішінде, жоғары оқу орындарының білім беру қызметіне қойылатын жаңа біліктілік талаптар бекітілді. Олар – оқу корпустарына қойылатын талаптар, түлектердің кемінде 50%-ын жұмысқа орналастыру, жыл сайын осы процент өсіп отырады.

С 2017 года Атамекен проводится рейтинг образовательных программ. Он хорошо воспринят общественностью. Рейтинг показал, что программы региональных вузов часто более востребованный рынком. Эта работа будет продолжена.

С 2020 года мы планируем отменить процедуру проведения ВОУД, считаем что при нынешнем уровне академической свободы вузов необходимости в ВОУД-е больше нет. В этом году нам надо принять законодательные нормы для этой отмены. Но, в ноябре надеемся последний раз проводим по информатике, истории Казахстана, английскому и философии.

В этом году мы планируем что выпускники педспециальностей начнут проходить нацквалтест, добровольно, те кто желает получить категорию модератора и повышенную зарплату. На получение диплома это не повлияет. Но в будущем все выпускники педспециальностей будут обязаны проходить национальное квалификационное тестирование. Это мы широко обсудим, прежде чем введем обязательность.  

В прошлом году мы поддержали создание лиги «Академической честности». Это была инициативой самих вузов. Сегодня мы видим, что это правильное решение и вообще вузы входящие в лигу академической честности будут основой продвижения реформ в высшем образовании. К их мнению мы будем прислушиваться в первую очередь. О поставленных задачах в рамках лиги подробно расскажет ректор «Университета КазГЮУ» Нарикбаев Талгат Максутович.

«Жаңа гуманитарлық білім. Қазақ тіліндегі 100 жаңа оқулық» жобасы аясында 17 шетелдік оқулық қазақ тіліне аударылды, барлық жоғары оқу орындарына таратылды және осы оқулықтар бойынша видеолекциялар әзірленді. Аталған оқулықтардың электрондық нұсқасы және видеолекциялар «OpenU» ашық университетінің порталына салынды.

Осы жылы қосымша 60 үздік шетелдік оқулықтар қазақ тіліне аударылып, олар бойынша видеолекциялар дайындаймыз.

2019 жыл Жастар жылы болып жарияланды. Осыған байланысты «Әлеуметтік студенттік кредит» жобасы іске асады. Жалпы идея ретінде жоба дайын. Қазіргі уақытта оны жоғары оқу орындарымен бірге талқылап жатырмыз.

В рамках данного проекта студенты будут привлекаться к волонтерской деятельности.

Если коротко, в проекте сейчас, студентам будут предложены 2 вида ваучера на 2 и 5 академических кредита за семестр, это 20 или 50 часов и выплачиваться по тысячу тенге в час.

И также одновременно будет осуществляться перезачет кредитов дисциплин блока ООД.

За 3 года мы планируем число студентов, участвующих в проекте довести до 20 тыс. в год.

По данному проекту, а также строительство общежитий более подробно расскажет руководитель Финансового центра Ибраимов Аскар Изимбаевич.

Жоғарыда аталған жұмыстарды талқылау үшін биыл біз ректорлармен жиі кездесетін боламыз. Барлық жоғары оқу орындары басшыларын белсене қатысуды және ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізуді сұраймыз.

Ал енді, ғылым саласында қазақстан ғылымын халық-аралық ғылыми ортаға интеграциялау процесі жалғасуда. Қазіргі уақытта ғалымдарды ағылшын тіліне оқыту басталды. Жылдың аяғына дейін ғалымдар санын бес мың адамға жеткізуді жоспарлап отырмыз. Өте маңызды бағыт, келешекте осы жұмыс – осының нәтижесін көрсетеді.

Вместе с тем, софинансирование со стороны бизнеса научных исследований и проектов выросла на два процента (12%), и составила 5,3 млрд. тенге. Неплохой показатель. Работа в этом направлении будет продолжена.

В соответствии с поручением Главы государства планируется увеличение грантов для молодых ученых на 3 млрд. тенге. Одновременно механизмы финансирования науки и реформа ННС идет полным ходом. Первое, проект обновленного состава ННС находится на сайте МОН. Я прошу, научное сообщество по всем кандидатам высказать мнение, если есть притензий говорить надо сейчас. Все мнения в открытом виде будут опубликованы, каждому мнению мы будем прислушиваться. Кто не нравится, и есть на это основание, можете заявлять публично, но делать надо это в течении ближайших 20 дней. Второе, мы дали поручение Комитету науки исправить всю нормативную документацию. Новую нормативку мы разместили на сайт, научное сообщество большая просьба просмотреть, если есть притензий говорить прямо сейчас,  можете говорить публично. Третье, мы дали поручение Комитету науки чтобы следующее заседание ННС транслировалось в прямом эфире, а следующее распределение грантов проходило в большом зале с прессой. Все должно быть как в аквариуме. Все видят каждое мнение.

Вот Дарын, впервые за 20 лет провели конкурс научных проектов онлайн режиме. Я хотел бы сказать спасибо новому руководителю и коллективу, по этой системе и будем работать на всех уровнях.

Құрметті әріптестер!

Біз Елбасы тапсырмасына сәйкес білім беру сала-сын-дағы жаңалықтар бойынша халық арасында ақпарат-тық түсіндіру жұмыстарын жаңа деңгейге көтеруіміз қажет.

Қазір-дің өзінде педагог-тар-мен және ата-аналар-мен тікелей байланыс жасау үшін танымал мессенджер арқылы коммуникация жүйесі құрылды. Бүгінгі таңда бұл ресурспен
3 млн.-нан астам адам қамтылды. Баршаңызды Министрліктің тікелей байланыс ресурстарына қатысуға шақырамын.

Енді  отырысы-мыз, бағдарлама бойынша жалғасады.


Карта сайта

Министерство образования и науки Республики Казахстан 010000, город Нур-Султан, улица Мангилик ел, 8

Телефон: +7 (7172) 74-24-11